การเขียนสารคดี

ความรู้เสริมจากเรื่องเพลงนี้มีประวัติ
สารคดี

เพลงนี้มีประวัติ
เพลงลาวดวงเดือน เดิมชื่อเพลง “ลาวดำเนินเกวียน” แต่มีคำว่าดวงเดือนมาก จึงเรียกกันว่าเพลง “ลาวดวงเดือน
ผู้นิพนธ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ ทรงเป็นต้นราชสกุล “เพ็ญพัฒน์” ทรงเป็นพระโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับเจ้าจอมมารดากรกฏ ธิดาของเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล) ประสูติเมื่อวันที่ ๑๓ กันยายน พ.ศ.๒๔๒๕ เสด็จไปศึกษาทางด้านเกษตรกรรมจากประเทศอังกฤษ สำเร็จการศึกษาเมื่อ พ.ศ.๒๔๔๖ กลับมารับราชการเป็นผู้ช่วยปลัดทูลฉลองกระทรวงศึกษาธิการ
ราวปี พ.ศ.๒๔๔๖ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชวินิจฉัย ให้อุดหนุนการทำผ้าไหมและทอผ้าของประเทศ โดยได้ว่าจ้าง ดร.คาเมทาโร่ โทยาม่า จากมหาวิทยาลัยโตเกียว ทดลองเลี้ยงไหม ตามแบบฉบับของญี่ปุ่น สอนและฝึกอบรมนักเรียนไทยในวิชาการเลี้ยงและการทำไหม พร้อมกับสร้างสวนหม่อนและสถานีเลี้ยงไหมขึ้นที่ตำบลศาลาแดง กรุงเทพ ทรงจัดตั้งกองช่างไหมขึ้นในกระทรวงเกษตราธิการ ต่อมาวันที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ.๒๔๔๖ กระทรวงเกษตราธิการได้รวมกองการผลิต,กองการเลี้ยงสัตว์ และกองช่างไหม ตั้งขึ้นเป็น “กรมช่างไหม”โดยมีพระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงษ์ เป็นอธิบดีกรมช่างไหมพระองค์แรก
งานหลักของกรมช่างไหม คือการดำเนินงานตามโครงการองสถานีทดลองเลี้ยงไหม เริ่มด้วยการก่อตั้งโรงเรียนสอนการทำไหมขึ้นในพระราชวังดุสิต เมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ.๒๔๔๖ และเปิดโรงเรียนสอนการทำไหมขึ้นที่ปทุมวันเรียกว่า “โรงเรียนกรมช่างไหม”เมื่อวันที่ ๑๖ มกราคม พ.ศ.๒๔๔๗ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างผู้เชี่ยวชาญ ศึกษาวิจัย และฝึกพนักงานคนไทยขึ้นแทนคนญี่ปุ่น ในเวลาต่อมาโรงเรียนแห่งนี้ได้พัฒนาเป็นมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
วังที่ประทับของกรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม เป็นบ้านของเจ้าพรยามหินทรศักดิ์ธำรง(เพ็ง เพ็ญกุล) บิดาของเจ้าจอมมารดากรกฏ มีชื่อเรียกว่า วังท่าเตียน มีโรงละครอยู่โรงหนึ่ง ในสมัยนั้นเรียกว่าปรินส์เทียเตอร์
ที่มาของเพลง
กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม ทรงสนพระทัยดนตรีไทย ทรงโปรดให้มีวงปี่พาทย์วงหนึ่ง เรียกกันว่า “วงพระองค์เพ็ญ”พระองค์ทรงเล่นดนตรีได้หลายชนิด และทรงเป็นนักแต่งเพลงทีสามารถ เมื่อครั้งเสด็จกลับจากประเทศอังกฤษ เมื่อปีพ.ศ.๒๔๔๖ พระชันษา ๒๑ ได้เสด็จไปนครเชียงใหม่ และเกิดชอบพอกับเจ้าหญิงชมชื่น ณ เชียงใหม่ พระธิดาองค์โตของเจ้าราชสัมพันธวงศ์ ธรรมลังกา ณ เชียงใหม่ และเจ้าหญิงคำย่น (ณ ลำพูน) ณ เชียงใหม่ ได้ทรงโปรดให้ข้าหลวงใหญ่มณฑลพายัพเป็นเถ้าแก่เจรจาสู่ขอ แต่ได้รับการทัดทาน ไม่มีโอกาสที่จะได้สมรสกัน ทำให้พระองค์โศกเศร้ามาก พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์เข้าทรงงานในกระทรวงเกษตราธิการทรงรับผิดชอบการเลี้ยงไหม เป็นเหตุให้ต้องเสด็จตรวจเยี่ยมศูนย์การทำไหมในมลฑลต่างทั้งในภาคเหนือและภาคอีสาน ได้ทรงหยุดประทับแรมบรรทมในเกวียน บรรยากาศในยามค่ำคืนอันเงียบเหงาทำให้ทรงหวนคิดถึงความรักครั้งแรกซึ่งไม่สมพระประสงค์ จึงได้ทรงพระนิพนธ์เพลงนี้ขึ้น เมื่อใดที่ทรงระลึกถึงเจ้าหญิงชมชื่น ก็จะทรงดนตรีเพลงลาวดำเนินเกวียน (ลาวดวงเดือน) เพลงนี้ หรือให้มหาดเล็กเล่นให้ฟัง เพื่อสะท้อนถึงความรัก ความคิดถึง รวมทั้งความทุกข์ระทมที่เกิดจากความผิดหวัง มาตลอดพระชนม์ชีพ ทรงดัดแปลงและนำท่วงทำนองเพลงลาวดำเนินทราย ของพระยาประสานดุริยศัพท์(แปลก ประสานศัพท์) ซึ่งเป็นเพลงสำเนียงลาวมาใช้ และพระราชทานชื่อเพลงว่าลาวดำเนินเกวียน (หรือลาวดวงเดือน) เพลงลาวดวงเดือนนี้เป็นเพลงที่นิยมและแพร่หลายมาก ปัจจุบันได้แปลเป็นภาษาอังกฤษ นำทำนองไปแต่งใส่คำร้องภาษาจีน และภาษาญี่ปุ่นและนำไปแปลงเป็นเพลงไทยเดิมชื่อเพลง โสมส่องแสง
ข้อคิด
๑ ความประทับใจซาบซึ้งกับคนรัก อารมณ์เศร้าว้าเหว่ ที่มากระทบใจของกวี ส่งผลให้เกิดผลงานที่ไพเราะ ภาษาที่งดงาม
๒ ผลงานศิลปะ คำประพันธ์ที่ไพเราะจะเป็นที่รู้จักและจดจำเป็นมรดกของชาติ อีกทั้งยังจะแพร่หลายไปทั่วโลก เป็นสมบัติร่วมกันของมนุษยชาติ
๓ การนำผลงานที่มีอยู่เดิมมาดัดแปลงทางสร้างสรรค์ ไม่ใช่เป็นการทำลายของเก่าหรือทำให้ของเก่าหมดคุณค่า
๔ การศึกษาประวัติของศิลปินทำให้ทราบที่มาของผลงานทางศิลปะ ทำให้เกิดความประทับใจ

แบบฝึกหัด
๑ พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ ทรงเดินทางไปศึกษาต่อในด้าน
ตอบ วิชาการเกษตร
๒ ใครเป็นผู้บุกเบิกวงการไหมไทย
ตอบ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม
๓ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสนพระทัยในการทดลองเลี้ยงไหมตามแบบฉบับของประเทศใด
ตอบ ญี่ปุ่น โดยจ้าง ดร.คาเมทาโร่ โทยาม่า จากมหาวิทยาลัยโตเกียว
๔ พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ ทรงเป็นต้นราชสกุลใด
ตอบ ต้นราชสกุลเพ็ญพัฒน์
๕ พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ พบรักกับใคร
ตอบ เจ้าชมชื่น
๖ พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ ทรงนิพนธ์เพลงลาวดวงเดือน ขณะประทับที่ใด
ตอบ บนเกวียนระหว่างทางเสด็จมลฑณอีสาน
๗ ก่อนจะเป็นเพลงลาวดวงเดือน เดิมชื่อเพลงอะไร
ตอบ ลาวดำเนินเกวียน
๘ กลิ่นใดที่มีกลิ่นคล้ายนางอันเป็นที่รักของผู้ประพันธ์
ตอบ เกสรดอกไม้
๙ เพลงลาวดวงเดือนถ้าเป็นวรรณคดีจัดเป็นวรรณคดีประเภทใด ตอบ นิราศ

สารคดี
ความหมาย ของคำว่า สารคดี หมายถึง งานเขียนที่เป็นข้อเท็จจริง เสนอเรื่องราวเกี่ยวกับบุคคลที่มีตัวตนจริง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง มีเจตนาเบื้องต้นในการให้สาระ ความรู้ ความคิด ทั้งนี้ ต้องมีกลวิธีการเขียนให้เกิดความเพลิดเพลินด้วย
สารคดีกับบทความมีลักษณะคล้ายกันมาก แต่จะแตกต่างกันตรงสารคดีมีความรู้เป็นแก่นมีความคิดเห็นเป็นส่วนประกอบ แต่บทความจะมีความคิดเห็นเป็นแก่น และมีความรู้สึกเป็นส่วนประกอบ
จุดมุ่งหมายของการเขียนสารคดี
๑ เพื่อให้ความรู้ อาจจะเป็นความรู้เฉพาะสาขาวิชา เช่น วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์
๒ เพื่อให้ข้อเท็จจริง อาจได้มาจากประสบการณ์ที่ผู้เขียนค้นคว้า รวบรวมมา ประสบด้วยตนเอง หรือได้รับการบอกเล่าโดยมีหลักฐานที่น่าเชื่อถือ ซึ่งผู้เขียนนำมาเรียบเรียง เช่น สารคดีท่องเที่ยว สารคดีสัตว์ป่า สารคดีเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
๓ แสดงความคิดเห็น หรือแนวคิด เป็นการให้แนวคิดที่มีประโยชน์ เพื่อส่งเสริมให้ผู้อ่านมีความคิดกว้างขวางยิ่งขึ้น
๔ เพื่อความเพลิดเพลิน เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้มากที่สุด
ลักษณะของสารคดี
๑ เนื้อเรื่องมีสารประโยชน์ มุ่งให้ผู้อ่านเกิดความรู้ ความคิด
๒ ไม่จำกัดว่าเป็นเรื่องใด ถ้าเห็นว่ามีสาระบันเทิงก็นำมาเขียนได้
๓ สำนวนภาษาสร้างความเพลิดเพลินแก่ผู้อ่าน ผ่อนคลายความตึงเครียด
๔ ไม่ค่อยล้าสมัย ไม่จำกัดกาลเวลาเหมือนข่าว

ประเภทของสารคดี
สารคดีแบ่งออกเป็น ๓ ประเภทใหญ่ๆได้แก่
๑ สารคดีวิชาการ เป็นเรื่องให้ความรู้แขนงต่างๆเช่นวิทยาศาสตร์ ภาษาศาสตร์
๒ สารคดีทั่วไป เป็นเรื่องความรู้ทั่วๆไป เช่น ท่องเที่ยว กีฬา สงคราม อุบัติเหตุ ประเพณีวัฒนธรรม
๓ สารคดีชีวประวัติ เป็นเรื่องเกี่ยวกับบุคคลมีชื่อเสียงหรือมีชื่อเสียงพิเศษ
องค์ประกอบของสารคดี
๑ คำนำ คือ การเริ่มต้นเกริ่นเรื่องให้ทราบว่าจะเขียนอะไร นำเสนอทัศนะกว้างๆไว้ก่อน ไม่ต้องอธิบายละเอียด ไม่ยาวมากประมาณย่อหน้าเดียว ควรมีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างความสนใจ
๒ เนื้อเรื่อง คือ การขยายความให้ได้รายละเอียดของข้อมูล โดยแทรกสถิติ ตัวอย่างประกอบเพื่อความน่าเชื่อมากยิ่งขึ้น
๓ สรุป คือ การเขียนตอนท้ายเรื่อง ต้องใช้ศิลปะในการสร้างความประทับใจแก่ผู้อ่าน

สารคดี
สารคดีหมายถึง งานเขียนที่เป็นเรื่องเกี่ยวกับข้อเท็จจริง เสนอเรื่องราวเกี่ยวกับบุคคลที่มีตัวตนจริง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง มีเจตนาเบื้องต้นในการให้สาระ ความรู้ ความคิด ทั้งนี้ ต้องมีกลวิธีการเขียนให้เกิดความเพลิดเพลินด้วย
สารคดีกับบทความมีลักษณะคล้ายกันมาก แต่จะแตกต่างกันตรงทีสารคดีมีความรู้เป็นแก่น มีความคิดเห็นเป็นส่วนประกอบ แต่บทความจะมีความคิดเห็นเป็นแก่น และมีความรู้เป็นส่วนประกอบ
จุดมุ่งหมายการเขียนสารคดี
๑ เพื่อให้ความรู้ อาจเป็นความรู้เฉพาะสาขา เช่น วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ หรือภาษาศาสตร์ ตัวอย่างเช่น การให้ความรู้เกี่ยวกับการปลูกข้าวต้นเดียว ความรู้เกี่ยวกับการทำบ้านดิน
๒ เพื่อให้เป็นข้อเท็จจริง ซึ่งอาจได้มาจากประสบการณ์ของผู้เขียนที่ค้นคว้า รวมรวม ประสบด้วยตนเองหรือได้รับการบอกเล่าจากแหล่งน่าเชื่อถือได้ ซึ่งผู้เขียนจะนำมาเรียบเรียงหรือเล่าในรูปสารคดีเช่น สารคดีท่องเที่ยว สารคดีเกี่ยวกับสัตว์ป่า สารคดีเกี่ยวกับเหตุการณ์ทางการเมืองที่เกิดขึ้น เป็นต้น
๓ เพื่อแสดงความคิดเห็น หรือแนวคิด เป็นการให้แนวคิดที่เป็นประโยชน์ เพื่อส่งเสริมให้ผู้อ่านมีความคิดที่กว้างขวางยิ่งขึ้น เช่นสารคดีเกี่ยวกับการพัฒนาชุมชน
๔ เพื่อให้ความเพลิดเพลิน เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้มากที่สุด บางเรื่องอาจเป็นสารคดีที่ไม่เน้นวิชาการมากเกินไป ทั้งนี้เพื่อมุ่งสนองความต้องการของผู้อ่าน ให้เกิดความเพลิดเพลิน สนุกสนานพร้อมได้สาระความรู้ ข้อเท็จจริง ข้อคิดเห็นด้วยเช่น สารคดีท่องเที่ยว
ลักษณะของสารคดี
๑ เนื้อเรื่องมีสารประโยชน์มุ่งให้ผู้อ่านมีความรู้ ความคิด
๒ ไม่จำกัดว่าเป็นเรื่องใด ถ้าเห็นว่ามีสาระบันเทิงก็นำมาเขียนได้
๓ ใช้สำนวนภาษาสร้างความเพลิดเพลิน ผ่อนคลายความตึงเครียดแก่ผู้อ่าน
๔ เป็นเรื่องราวที่ไม่ล้าสมัย ไม่จำกัดกาลเวลาเหมือนข่าว
ประเภทของสารคดี
๑ สารคดีวิชาการ เป็นการให้ความรู้แขนงต่างๆเช่น วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์
๒ สารคดีทั่วไป เป็นการให้ความรู้และรอบรู้ทั่วๆไป เช่น การท่องเที่ยว งานอดิเรก สงคราม การออกกำลังกาย
๓ สารคดีชีวประวัติ เป็นการเขียนเกี่ยวกับบุคคลที่มีชื่อเสียงหรือมีความสามารถเป็นพิเศษผู้เขียนต้องมีข้อมูลถูกต้อง ให้ความเป็นธรรม ปราศจากอคติลำเอียง เขียนโดยการไปสัมภาษณ์เจ้าของประวัติหรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับผู้นั้น แล้วนำเอาสิ่งที่เป็นสาระมาเขียนไว้เพื่อให้เกิดความรู้ ความบันเทิงแก่ผู้อ่าน
องค์ประกอบของสารคดี
๑ คำนำ คือการเริ่มต้นเรื่องโดยเกริ่นนำให้ทราบว่าจะเขียนเรื่องใด เป็นการเสนอทัศนะกว้างๆไว้ก่อน ยังไม่ต้องอธิบายรายละเอียด และไม่ต้องยาวมากนัก
๒ เนื้อเรื่อง คือ การขยายความให้รายละเอียดข้อมูล อาจแทรกสถิติ ตัวอย่างประกอบเพื่อความน่าเชื่อถือของข้อมูลมากยิ่งขึ้น อาจมีหลายย่อหน้าก็ได้
๓ สรุป คือ การเขียนตอนท้ายที่ต้องใช้ศิลปะในการสร้างความประทับใจ อาจใช้กลวิธีสรุปโดยใช้สำนวน คำพังเพย หรือคำคม หรือทิ้งท้ายด้วยคำถามที่น่าสนใจแก่ผู้อ่าน การเขียนสรุปมีเพียงย่อหน้าเดียว
ขั้นตอนการเขียนสารคดี
๑ การเตรียม ต้องศึกษา ติดตามเรื่องราว เอกสาร หนังสือ หรือการทดลอง เพื่อแสวงหาข้อเท็จจริง
๒ ลงมือเขียน เมื่อรวบรวมข้อมูลพร้อมก็ตั้งชื่อเรื่อง โครงเรื่อง และลงมือเขียนรายละเอียด ใช้ภาษาชัดเจน ไม่คลุมเครือ เร้าใจให้ผู้อ่านเกิดความประทับใจ
๓ ทบทวนเรื่องที่เขียน ว่าสาระตรงกับชื่อเรื่องและจุดมุ่งหมายหรือไม่ ตลอดจนพิจารณาความถูกต้องของเนื้อหา
๔ การตรวจทาน ควรตรวจอ่านอย่างพินิจพิจารณาแต่ต้นจนจบ
๕ การตั้งชื่อเรื่อง ควรเหมาะแก่กาลเทศะ แปลกใหม่และคมขำ จำง่าย
สารคดีเชิงประวัติ
เป็นการเขียนประวัติบุคคล สถานที่ วัตถุ และสิ่งที่มีความสำคัญเป็นที่สนใจแก่ผู้อ่าน
การเขียนประวัติสถานที่
๑ ต้องบอกสถานที่ตั้ง
๒ ถ้าเป็นสถานที่ภูมิศาสตร์ต้องบอกลักษณะที่เกี่ยวข้อง เช่น ภูเขาต้องบอกความสูงจากระดับน้ำทะเล
๓ ที่มาของชื่อ หรือสถานที่นั้นๆความสำคัญของสถานที่นั้น

การเขียนประวัติโบราณสถาน หรือโบราณวัตถุ
๑ บอกขนาด อายุ ความเก่าแก่
๒ บอกความสำคัญของสถานที่
๓ บอกสภาพปัจจุบัน ว่าเก็บอยู่ที่ใด สำคัญอย่างไร
การเขียนประวัติบุคคลสำคัญ
๑ บอกลักษณะเด่นของบุคคลนั้นๆ เกียรติประวัติช่วงสำคัญของชีวิต
๒ เกียรติประวัติบุคคลที่ได้รับ
๓ ตอนสรุปให้ข้อคิดที่ได้จากประวัติ
การเขียนประวัติงานประเพณี
๑ บอกสาเหตุที่เกิดงานนั้น
๒ กิจกรรมที่ทำในงานตลอดจนความสำคัญ

คำถามท้ายบท
๑ สารคดีหมายถึงอะไร
๒ สารคดีแบ่งเป็นกี่ประเภท
๓ การเขียนประวัติสถานที่ต้องเขียนอะไรบ้าง
๔ การเขียนประวัติโบราณสถาน ต้องเขียนอะไรบ้าง
๕ การเขียนประวัติงานประเพณี ต้องเขียนอะไรบ้าง
๖ การตั้งชื่อสารคดีต้องคำนึงถึงสิ่งใดมากที่สุด

About these ads

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s